Engelliler İçin Askerlik Muafiyeti (Çürük Raporu) Alma Süreci ve Şartları 2026

7179 sayılı Askeralma Kanunu ve Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği hükümleri uyarınca; bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal veya kronik sağlık sorunları bulunan yükümlülerin zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutulması (halk arasında bilinen adıyla 'Askerliğe Elverişli Değildir / Muafiyet Raporu' verilmesi) sıkı bir askeri sağlık kurulu sürecine tabidir. Engelli vatandaşlarımızın en çok tereddüt ettiği hususların başında; sivil engelli raporunun doğrudan muafiyet sağlayıp sağlamadığı, hastane sevk adımları ve muafiyet kararının memuriyet veya özel sektör iş hayatına etkisi gelmektedir.

1. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Dilim Sistemi (A, B, C, D Dilimleri)

Askeri sağlık kurulları yükümlüleri sivil raporlardaki gibi %40, %60 şeklinde yüzde oranlarıyla değil; TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nde tanımlanan 4 temel hastalık dilimine göre sınıflandırır:

2. Askerlikten Kesin Muafiyet Sağlayan Başlıca Engel Grupları

TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Hastalıklar Çizelgesi uyarınca kesin muafiyet (D Dilimi) kararı verilen temel branşlar:

• 1. Zihinsel ve Gelişimsel Engeller: Down Sendromu, Otizm Spektrum Bozukluğu, Fenilketonüri, %40 ve üzeri Zeka Geriliği (Mental Retardasyon / IQ < 70).
• 2. Ruhsal ve Psikiyatrik Tablolar: Şizofreni, Bipolar Bozukluk, Ağır Antisosyal Kişilik Bozukluğu, Kronik Psikotik Bozukluklar.
• 3. Kas-İskelet ve Ortopedik Engeller: Uzuv amputasyonları (kol, bacak, parmak kayıpları), ileri derece omurga eğrilikleri (40 derece üzeri skolyoz/kifoz), kalça protezleri, ileri hareket kısıtlılıkları. Detaylı hareket açısı değerlendirmesi için Bel ve Boyun Fıtığı Hareket Kısıtlılığı Cetveli sayfamıza bakabilirsiniz.
• 4. Görme ve İşitme Kayıpları: İki gözde tam körlük, ileri derecede görme alanı daralması, bilateral tam işitme kaybı veya koklear implant (biyonik kulak) ameliyatı olanlar.
• 5. Kronik ve İç Hastalıkları: Tip 1 Diyabet, Kronik Böbrek Yetmezliği (Diyaliz), Karaciğer Sirozu, İleri Kalp Yetmezliği, Aktif Kanser / Kemoterapi tedavisi gören hastalar.

3. Sivil Engelli Sağlık Raporu Askerlikte Neden Doğrudan Geçerli Sayılmaz?

Engelli bireylerin en çok kafa karışıklığı yaşadığı konu, ellerinde Sağlık Bakanlığı onaylı %80 veya %90 'Sürekli' Engelli Sağlık Kurulu Raporu olmasına rağmen askerlik şubesinin neden doğrudan muafiyet vermediğidir.

Yasal dayanak: 7179 sayılı Askeralma Kanunu gereğince, askerlik yükümlülüğü Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 72. maddesinde düzenlenen bir vatan görevidir. Sivil engelli raporları Sosyal Hizmetler, Vergi İndirimi ve ÖTV muafiyeti için düzenlenirken; askerlik muafiyeti için Milli Savunma Bakanlığı mevzuatına göre teşhis ve dilim kodlaması yapılması zorunludur. Ancak sivil raporunuz, askeri heyette doğrudan lehinize en büyük delil olarak kabul edilir ve muayene sürecini saatler içinde tamamlamanızı sağlar.

4. Adım Adım Askerlik Muafiyeti Başvuru Süreci 2026

Askerlik çağına gelen (20 yaşını dolduran) engelli vatandaşlarımız için 4 aşamalı resmi muafiyet prosedürü:

1. 1. Adım: e-Devlet Askerlik Yoklaması Başvurusu: e-Devlet kapısına giriş yapılarak 'Milli Savunma Bakanlığı > Askerliğim > Askerlik Yoklaması Sağlık Bilgi Formu' doldurulur. Formda yer alan 'Rahatsızlığım / Engelim Var' seçeneği işaretlenir ve varsa mevcut engelli raporunun e-Rapor numarası sisteme girilir.
2. 2. Adım: Aile Hekimi Fiziki Muayenesi ve Sevk: Bağlı bulunulan Aile Hekimine gidilir. Aile hekimi sistem üzerinden engeli onaylayarak kişiyi ildeki 'Sağlık Bakanlığı Yetkili Askeri Sağlık Kurulu Hastanesine' sevk eder.
3. 3. Adım: Hastane Sağlık Kurulu Heyet Muayenesi: Sevk edilen devlet, üniversite veya şehir hastanesine gidilerek ilgili poliklinik hekimine (Örn: Psikiyatri, Ortopedi, Göz, Dahiliye) muayene olunur. Hekim teşhisini ve TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği madde numarasını heyet formuna işler.
4. 4. Adım: Askeri Heyet Onayı ve Raporun e-Devlet'e Yansıması: Kurul, yükümlü hakkında '7179 Sayılı Kanun Gereğince Askerliğe Elverişli Değildir' kararı verir. Rapor elektronik imza ile MSB Askeralma Genel Müdürlüğü'ne iletilir. 7-15 gün içinde e-Devlet 'Askerlik Durum Belgesi' ekranında 'Muaf' ibaresi görünür.

5. Yatağa Bağımlı veya Zihinsel Engelliler İçin Evde / Gıyabında Askerlik Muayenesi

Yatağa tam bağımlı, felçli veya ağır zihinsel engelli bireylerin hastaneye taşınması sağlık açısından risk oluşturuyorsa:

• Engellinin vasisi veya ebeveyni, mevcut 'Tam Bağımlı' sağlık kurulu raporu ve vasi kararı ile birlikte doğrudan Askerlik Şubesi Başkanlığı'na müracaat eder.
• Askerlik Şubesi, İl Sağlık Müdürlüğü Evde Sağlık Hizmetleri koordinasyonuyla hastayı evinde muayene ettirebilir veya tam teşekküllü mevcut raporu esas alarak gıyabında Askeri Sağlık Kurulu kararı düzenletebilir.

6. Askerlik Muafiyet Raporunun Memuriyete, EKPSS'ye ve İş Hayatına Etkisi

Vatandaşlarımızın en büyük çekincelerinden biri 'Askerlikten muaf olursam memur olabilir miyim veya iş bulabilir miyim?' endişesidir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 48 uyarınca:

• Devlet Memurluğu (EKPSS): Kanunda aranan şart 'Askerlikle ilişiği bulunmamak'tır. Askerlikten muaf olmak (çürük raporu almış olmak), askerlik şartını tamamen yerine getirmiş sayılmak demektir. EKPSS ile atanacak adaylar için muafiyet raporu kesin bir hak sağlar. Puan analizi için EKPSS Puan Hesaplama Robotu aracımızı inceleyebilirsiniz.
• Özel Sektör İstihdamı: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi gereğince 50 ve üzeri işçi çalıştıran özel sektör işyerleri %3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. Askerlikten muaf olmak işe girişte engel değil, aksine zorunlu askerlik kesintisi olmayacağı için avantaj sağlar.
• Askerlik Durum Belgesi: e-Devlet üzerinden alınan belgede hastalığın tıbbi teşhisi yazmaz; yalnızca 'Askerlik hizmetinden muaftır' ibaresi yer alır. Özel hayatın gizliliği ve KVKK kapsamında tıbbi detay üçüncü kişilerle paylaşılmaz.

7. Askerlik Yoklamasına Giderken Hazırlanması Gereken Evraklar

1. T.C. Kimlik Kartı aslı ve fotokopisi,
2. Mevcut Engelli Sağlık Kurulu Raporu (e-Rapor çıktısı veya noter onaylı sureti),
3. Hastalığa ait güncel epikriz raporları, ameliyat notları, patoloji sonuçları ve tahlil belgeleri,
4. Varsa engelli kimlik kartı ve öğrenim durumunu gösterir diploma/öğrenci belgesi,
5. Zihinsel engelli bireyler için Sulh Hukuk Mahkemesi onaylı Vasi Tayini Kararı.

Örnek Başvuru ve İtiraz Dilekçesi Şablonu

Sivil engelli raporum var, doğrudan askerlik şubesine gitsem muaf olur muyum?

Hayır. e-Devlet üzerinden askerlik yoklaması başlatılarak aile hekimi sevki ile yetkili hastane Askeri Sağlık Kurulu heyetine girilmesi ve TSK yönetmeliğine göre D dilimi raporu alınması yasal zorunluluktur.

Askerlik muafiyeti raporu e-Devlet'e ne zaman yansır?

Hastane heyetinin onayladığı rapor Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Genel Müdürlüğü onayından geçtikten sonra ortalama 7 ila 15 iş günü içinde e-Devlet Askerlik Durum Belgesi ekranında 'Muaf' olarak güncellenir.

Askerlikten muaf olan biri EKPSS ile atanabilir mi?

Evet. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda aranan 'askerlikle ilişiği olmamak' şartı muafiyet ile tam olarak sağlanmış olur. EKPSS atamalarında hiçbir engel teşkil etmez.

C Dilimi (Hava Değişimi / Sevk Geciktirmesi) kararı nedir?

Tedaviyle iyileşme ihtimali bulunan rahatsızlıklarda askeri kurul 1 yıl veya 2 yıl erteleme verir. 3. yılın sonunda hastalık düzelmemişse kesin olarak D Dilimi muafiyet kararı verilir.

Askerlik muafiyet raporu için herhangi bir ücret ödenir mi?

Hayır. Askerlik şubesi ve aile hekimi sevkiyle yapılan tüm poliklinik, tahlil ve kurul işlemleri Sağlık Bakanlığı ve MSB protokolü gereği tamamen ücretsizdir.

Engelli birey kendi isteğiyle askerlik yapabilir mi (Temsili Askerlik)?

Muaf raporu alan engelli vatandaşlarımız Türk Silahlı Kuvvetleri'nin her yıl Engelliler Haftası'nda (Mayıs ayı) düzenlediği '1 Günlük Temsili Askerlik ve Yemin Töreni' programına katılarak üniforma giyip terhis belgesi alabilirler.